Praktyczne porady w przypadku wykonywania toalety osoby obłożnie chorej

Kolejność wykonywania czynności:

toaleta jamy ustnej
golenie w przypadku mężczyzny
mycie twarzy i jej okolic
mycie szyi, dekoltu, klatki piersiowej, brzucha
mycie pleców i pośladków
mycie kończyn dolnych
mycie krocza
pielęgnacja paznokci dłoni i stóp
pielęgnacja włosów i skóry głowy

Ważne uwagi dla Opiekunki/Opiekuna!

przed przystąpieniem do każdej czynności zakładamy rękawiczki jednorazowego użytku
układamy Podopiecznego w pozycji pół-wysokiej lub wysokiej, jeżeli stan zdrowia na to pozwala
używamy miękkiego ręcznika, osuszamy głowę przez dotyk, a nie pocieramy, ponieważ możemy uszkodzić naskórek
zabezpieczamy Podopiecznego przed wyziębieniem przez przykrywanie odkrytych części ciała ręcznikiem lub kocykiem
po wykonaniu toalety wszystkie przybory jednorazowego użytku wyrzucamy do śmieci, pozostałe rzeczy sprzątamy i przygotowujemy do ponownego użytku
dbamy o zachowanie intymności podczas wykonywanych czynności

Wykonywanie toalety jamy ustnej:

układamy Podopiecznego w pozycji pół-wysokiej lub wysokiej, a jeżeli ma on zaburzenia świadomości, wybieramy pozycje boczną
wokół szyi kładziemy ręcznik
miękką szczoteczką czyścimy jamę ustną zaczynając od zewnętrznej strony zębów, przez część żującą do wewnętrznej części zębów, czyścimy delikatnie dziąsła i język
płuczemy jamę ustną tylko u podopiecznych przytomnych
osuszamy ręcznikiem twarz Podopiecznego

Wykorzystano materiał SZPITAL NA WYSPIE . Praktyczny poradnik opieki nad przewlekle chorym zrealizowany w ramach projektu “Poprawa ochrony zdrowia osób starszych, niesamodzielnych i przewlekle chorych z Żar, Lubska i pozostałego obszaru południowej części woj. Lubuskiego” dofinansowanego z Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014.

Wykonywanie golenia u mężczyzn.

wokół szyi kładziemy ręcznik.
twarz zwilżamy ciepłą woda i nakładamy piankę do golenia
golimy maszynką zachowując zasadę prowadzenia w kierunku odwrotnym do wzrostu zarostu, wcześniej naciągając delikatnie skórę, następnie powtarzamy golenie już zgodnie z kierunkiem wzrostu zarostu.
po zakończonym goleniu, myjemy twarz wodą i osuszamy ręcznikiem oraz dezynfekujemy środkiem dezynfekującym ewentualne miejsca zacięć, w przypadku mocnego krwawienia przykładamy sterylny wacik lub gazik i przez chwile przyciskamy do rany, czynność tą powtarzamy do momentu zatamowania krwawienia.
na koniec nakładamy i delikatnie wklepujemy krem lub wodę po goleniu

Mycie twarzy i okolic:

zaczynamy od umycia okolic oczu za pomocą namoczonego w ciepłej wodzie gazika. Prowadzimy gazik jednym ruchem od kącika zewnętrznego oka, przez powiekę do kącika wewnętrznego
drugim, czystym gazikiem myjemy powierzchnię dolną skóry pod okiem
myjemy twarz Podopiecznego, uszy, a na koniec szyję.
płuczemy i osuszamy ręcznikiem w tej samej kolejności, co mycie

Mycie szyi, dekoltu, klatki piersiowej, brzucha:

układamy ręczniki wokół tułowia podopiecznego
dokładnie myjemy szyję , dekolt, klatkę piersiową, pamiętając, aby dokładnie umyć u kobiet miejsca pod piersiami
myjemy powierzchnie brzuszne, starannie myjemy fałdy skórne, w których mogą powstawać rany, odleżyny, odparzenia. Pamiętajmy szczególnie o dokładnym osuszeniu tych miejsc (przez dotyk nie pocieranie!) oraz posmarowanie ich oliwką lub innym środkiem natłuszczającym

Mycie kończyn górnych:

kładziemy ręcznik pod rękę podopiecznego bardziej oddaloną od nas i myjemy dłoń a następnie całą rękę, przesuwając się ku górze ręki, łącznie z okolicami pachwowymi
płuczemy i osuszamy w tej samej kolejności
myjemy rękę znajdującą się bliżej nas w ten sam sposób

Mycie pleców i pośladków:

jeżeli stan Podopiecznego pozwala, to układamy go w pozycji siedzącej, jeżeli nie to w pozycji leżącej na boku
łóżko przykrywamy ręcznikiem i myjemy plecy Podopiecznego za pomocą gąbki lub myjką
następnie myjemy pośladki, szparę pośladkową i odbyt pamiętając, aby przesuwać się od spojenia łonowego do odbytu
osuszamy zaczynając od góry pleców idąc w kierunku pośladków
na końcu smarujemy oliwką lub balsamem

Mycie kończyn dolnych:

przed wykonaniem tej czynności zmieniamy miskę z wodą i ręcznik
mycie zaczynamy od stóp przesuwając się do góry do pachwin
myjąc stopy bacznie sprawdzamy, czy na skórze nie ma zmian grzybiczych lub innych wskazujących na zmiany chorobowe
zrogowaciałą skórę pięt usuwamy delikatnie pumeksem
po umyciu i dokładnym osuszeniu nakładamy balsam lub oliwkę

Mycie krocza:

układamy Podopiecznego na plecach z nogami zgiętymi w kolanach, stopy muszą być oparte na podłożu na którym podopieczny leży, pod pośladki wkładamy basen lub nieprzemakalny podkład, uda i podbrzusze okrywamy ręcznikiem
mycie rozpoczynamy od spłukania okolic krocza ciepłą wodą, następnie myjemy ciepłą wodą z mydłem lub preparatem do higieny intymnej zaczynając od spojenia łonowego do odbytu, Uwaga! mycie w kierunku odwrotnym może spowodować przeniesienie bakterii jelitowych z odbytu do układu moczowego powodując zakażenie
po umyciu osuszamy dokładnie ręcznikiem przez dotyk i nakładamy oliwkę i balsam
jeżeli Podopieczny ma odleżynę postępujemy wg zaleceń lekarza lub pielęgniarki
w przypadku Podopiecznych z założonym cewnikiem w układzie moczowym zwracamy szczególna uwagę, aby nie wyrwać cewnika a w przypadku jego wypadnięcia natychmiast wzywamy fachowy personel medyczny, aby założyć go ponownie, nie wkładamy cewnika samodzielnie, ponieważ wykracza to poza zakres czynności Opiekunki

Wykorzystano materiały Projektu Damy Radę stworzonego przez Fundację TZMO SA „Razem Zmieniamy Świat”.

Pielęgnacja paznokci dłoni i stóp:

moczymy dłonie i stopy pacjenta przez ok. 7-10 min w misce z ciepła wodą, a później szczotkujemy paznokcie miękką szczoteczką
paznokcie dłoni obcinamy delikatnie zaokrąglając po bokach
paznokcie stóp obcinamy „ na prosto „ bez zaokrąglania
paznokcie możemy delikatnie opiłować pilniczkiem
zwracamy uwagę, aby nie zranić Podopiecznego, ponieważ rany mogą się źle goić
jeżeli osoba Podopieczna cierpi na cukrzycę, pielęgnację stóp wykonuje wykwalifikowana pedikiurzystka
na koniec osuszamy i nakładamy krem lub balsam

Pielęgnacja włosów i skóry głowy:

jeżeli Podopieczny jest leżący, to układamy go na plecach z głową lekko odchyloną do tyłu. Pod szyję można podłożyć miękki, cienki wałek
otoczenie głowy zabezpieczyć przed wodą np.: ceratka ułożona w ten sposób , że jedna część znajduje się pod plecami i głową a druga bezpośrednio w misce z wodą poniżej łóżka, aby woda mogła swobodnie spływać, boki ceratki zawijamy w rulony, aby woda nie wypływała na zewnątrz
czynność mycia włosów rozpoczynamy od rozczesania włosów i zwilżenia ich ciepłą wodą
następnie nakładamy szampon (najlepiej rozcieńczony w dłoni delikatnie wodą) i lekko wcieramy go w głowę Podopiecznego
płuczemy głowę ciepłą wodą, możemy wykorzystać do tego celu dzbanek lub duży kubek
mycie i spłukiwanie powtarzamy jeszcze raz, do ostatniej wody płuczącej możemy dodać łyżkę stołową octu, aby zmiękczyć wodę, włosy wówczas będą bardziej miękkie, na koniec nakładamy odżywkę do włosów
rozczesujemy włosy zaczynając od koniuszków i stopniowo przechodzimy w kierunku skóry
suszymy przez dotyk ręcznikiem a następnie suszarką, jeżeli nie jest to zbyt obciążające dla Podopiecznego
po wysuszeniu włosy Podopiecznego czeszemy grzebieniem lub szczotką

Wykorzystano materiał OPIEKA W DOMU. Materiał filmowy przygotowali specjaliści z zespołu opieki paliatywnej Hospicjum Palium w Poznaniu.